Miało być referendalne tsunami, a nic się nie dzieje – zdają się głosić najważniejsze media. A tymczasem…
Od początku bieżącego roku odbyły się referenda odwoławcze w 30 miejscowościach. W niektórych z nich były to de facto dwa referenda: jedno dotyczyło organu wykonawczego (wójta, burmistrza lub prezydenta miasta), drugie rady gminy/ miasta. Dużo to, czy mało?
Dla porównania w poprzedniej kadencji, która ostatecznie trwała 5 i pół roku, mieliśmy 64 próby odwołania wójta, burmistrza lub prezydenta. Więcej o tym w tekście o referendalnym „tsunami”.
W II turze poreferendalnych wyborów prezydenta Krakowa bezpartyjny Łukasz Gibała wygrał zdecydowanie z Moniką Piątkowską, kandydatką KO i PSL. Uzyskał ponad półtorakrotnie większe od niej poparcie wyborców (62% do 38%), przy niezłej frekwencji ok. 44%. No jak mogłeś Gibało uczynić to partyjnej polityce?
Dyskusja o samorządzie utknęła na liczniku kadencji: dwie – i do domu, czy bez ograniczeń, skoro mieszkańcy nadal chcą wybierać tę samą osobę? To ważny spór, bo wieloletnie sprawowanie władzy sprzyja powstawaniu zależności. Limit kadencji może przerwać część tych powiązań, ale może też wymienić tylko człowieka, pozostawiając jego zaplecze na miejscu.
Referendum w sprawie odwołania prezydenta Krakowa Aleksandra Miszalskiego i rady miasta odbywa się w najbliższą niedzielę. Cieszy się ono dość szerokim zainteresowaniem w kraju, zapewne także dlatego że w grę wchodzi drugie co do wielkości, „królewskie” miasto w Polsce. Komentatorzy przypisują tej inicjatywie rolę intrygi w partyjno-politycznych krajowych strategiach konfrontacyjnych. Krytykowana jest też przy okazji sama instytucja referendum odwoławczego, a także progresywne polityki miejskie, propagowane przez ruchy miejskie jako nasz Miastopogląd.
Kolorowy, imigrant, muzułmanin, socjalista…. – od teraz z woli mieszkańców ma zarządzać Nowym Jorkiem, wiodącą metropolią zachodniego, kapitalistycznego świata. Dla ksenofobicznej, nacjonalistyczno-konserwatywnej prawicy to jest szok, zwłaszcza w trumpizujących się Stanach Zjednoczonych. Dla zwolenników burmistrz Zohran Mamdani to nowa nadzieja na znaczące, progresywne zmiany w metropolii.
W Kongresie Ruchów Miejskich rozpoczęła się niedawno dyskusja nad poprawkami, które chcielibyśmy zgłosić w komisji sejmowej do projektu ustawy znoszącej dwukadencyjność „włodarzy”, którą to ustawę co do zasady odrzucamy. Jedną z nich był pomysł, by to sami mieszkańcy lokalnie decydowali, czy godzą się na kandydowanie na trzecią kadencję swojego włodarza.
Obecne ograniczenie do dwóch kadencji maksymalnego okresu sprawowania władzy przez wójtów, burmistrzów i prezydentów miast doprowadzi do prawdziwego armagedonu. Zagrożone zostanie bezpieczeństwo państwa, naruszona Konstytucja, obywatele stracą należne im prawa, a setki kompetentnych menadżerów zostanie zastąpionych przez miernoty. Taki obraz rysują „włodarze” polskich miast i gmin w kontekście utrzymania się ustawy o dwukadencyjności.
Ponad tydzień leży już w Sejmie projekt ustawy znoszącej ograniczenie do dwóch liczby kadencji w ramach których wójtowie, burmistrzowie i prezydenci miast mogliby sprawować władzę w miastach i gminach. Z tego powodu Kongres Ruchów Miejskich skierował do władz krajowych Apel w tej sprawie.
PSL zapowiedziało złożenie w Sejmie projektu ustawy likwidującej dwukadencyjność, czyli zakaz sprawowania władzy przez wójtów, burmistrzów i prezydentów miast dłużej niż przez dwie kadencje. Stosunek do tego ograniczenia zdecydowanie zależy od „miejsca siedzenia”.
W ostatnich wyborach samorządowych zdarzyło się coś, czego nie obserwowaliśmy nigdy wcześniej. Oto w kilku miastach kandydaci na burmistrza/ prezydenta startujący z komitetów ruchów miejskich, bez wsparcia partii politycznych, uzyskali bardzo dobre wyniki. Sytuacja, w której zdarzyło się to wcześniej miała miejsce tylko w Gorzowie (2014) i Łomiankach (2018).