15 tez miejskich w języku białoruskim

25 marca 2018 roku przypada setna rocznica proklamowania Białoruskiej Republiki Ludowej tzw. Dzień Woli (Dzień Wolności) Jubileusz będzie obchodzony przez opozycję i środowiska niezależne w miastach Białorusi, a także w Kijowie, Lwowie, Warszawie oraz w Białymstoku i na Podlasiu, gdzie w zgodzie żyją ze sobą narody polski i białoruski. Ruchy miejskie pamiętają o tym wydarzeniu. Doceniamy fakt, że miasta w Polsce przez wieki były budowane przez liczne narodowości (m.in. Białorusini, Litwini, Niemcy, Rosjanie, Żydzi) które z równą starannością dbały o swój „miejski” dom. Miasta w Polsce zawsze były wielokulturowym i wielonarodowym tyglem, z czego wyrastała tolerancja i wzajemny szacunek – rzeczy tak bliskie ruchom miejskim. Wszyscy mamy prawo do miasta.
Z okazji Dnia Woli zachęcamy do zapoznania się z tezami miejskimi w języku białoruskim. To nasz wkład w obchody proklamowania Białoruskiej Republiki Ludowej.

Гарадскія Тэзісы
ГАРАДСКІЯ ТЭЗІСЫ 2015
Гожув Вялікапольскі, 19 верасня 2015

Мы арганізавалі Кангрэс Гарадскога Руху, каб разам пераадольваць перашкоды, з якімі мы не маглі справіцца, калі дзейнічалі лакальна ў нашых гарадах: перашкоды ў выглядзе дэфіцыту нацыянальнага прававога рэгулявання, дзяржаўнай палітыкі, інстытутаў і працэдур – гэта тое, што так неабходна гарадам. Гарады маюць патрэбу ў мудрай, даўгабачнай гарадской палітыцы і добрым законе, перадавой практыцы і стандартах. Неабходна, каб у гарадах жылося лепш, і каб рэалізоўваўся  патэнцыял ўстойлівага развіцця і грамадзянскай актыўнасці ў іх.
Кангрэс  Гарадскога Руху аб’ядноўвае арганізацыі, гарадскіх актывістак і актывістаў, якія падзяляюць перакананні адносна тэмы гарадоў і іх развіцця. Перакананні гэтыя складаюць наш агульны „гарадскі погляд”. Каштоўнасці, на якіх ён грунтуецца, гэта:
● Устойлівае развіццё ў духу Лейпцыгскай Хартыі 2007 года – трывалае, якое ахоўвае прастору, прыроду і іншыя рэсурсы, і скіраванае на паляпшэнне якасці жыцця людзей.
● Партыцыпацыйная гарадская дэмакратыя, якая забяспечвае жыхарам і жыхаркам суб’ектыўнасць, міма волі большасці, заснаваная на правах чалавека і абароне меншасцяў.
● Сацыяльная салідарнасць, якая забяспечвае роўныя магчымасці, справядлівыя грамадскія адносіны і гарантуе больш слабым падтрымку гарадской супольнасці.
ГАРАДСКІЯ ТЭЗІСЫ развіваюць гэтыя каштоўнасці і адносяцца да розных сфераў жыцця горада. Гэтымі перакананні мы кіраемся ў сваіх справах і працуем абапіраючыся на іх, яны – галоўныя для нас.

1. Гараджане і гараджанкі маюць неад’емнае права на горад.
Гэта права на выкарыстанне рэсурсаў горада і права на ўдзел у вырашэнні асноўных праблем горада яго жыхароў і жыхарак. Гэтых правоў не можна нас пазбавіць. Горад – для жыхароў, таму што з’яўляецца асяроддзем нашага жыцця, а бізнес, улада і палітыка павінны служыць нам і гораду.
2. Гарадская дэмакратыя  для нас –  гэта не толькі выбары, але і пастаянны ўдзел мясцовых жыхароў у рэальным прыняцці рашэнняў адносна лёсу горада, заснаваным на грамадзянскай адукацыі.
Каб партыцыпацыйная гарадская дэмакратыя магла добра працаваць, неабходна распрацоўка і ўкараненне неабходных працэсуальных інструментаў, такіх як мясцовыя рэферэндумы, ініцыятыва прыняцця рашэнняў жыхароў, ініцыятыўныя групы і грамадзянскія суды, партыцыпацыйнае планаванне, грамадскія слуханні, партыцыпацыйны бюджэт і іншыя.
3. Бюджэт горада павінен дакладна паказваць патрэбы і спадзяванні жыхароў, акрэсленыя падчас пастаяннага грамадзянскага дыялогу.
Разам з партыцыпацыйнымі (альбо грамадзянскімі) бюджэтамі, якія звязаныя з невялікай часткай гарадскіх фінансаў, жыхары павінны мець значны ўплыў на прыняцце рашэнняў аб буйных інвестыцыйных выдатках і доўгатэрміновых фінансавых планах горада.
4. Асноўным абавязкам гарадской супольнасці з’яўляецца клопат пра слабых яе сяброў і сябровак, якія адпавядаюць прынцыпам сацыяльнай справядлівасці.
У прыватнасці: супрацьдзеянне беднасці, ізаляцыі, бяздомнасці, падтрымка жыхароў, якія маюць патрэбу з  іншых прычын, абарона меншасцяў, якія падлягаюць дыскрымінацыі.
5. Горад павінен падтрымліваць мясцовы бізнес, які не заўсёды можа канкураваць з глабальнымі карпарацыямі.
Эканамічная рэсурсы жыхароў, асабліва тыя, што рэалізуюцца ў гандлі і сферы паслуг, спрыяюць мясцоваму назапашванню капіталу, развіццю і дабрабыту горада, а таксама стварэнню стабільных эканамічных сувязяў.
6. Хопіць непатрэбных дамоваў – дзейнасць, якая фінансуецца з гарадскіх дзяржаўных сродкаў, павінна быць паказальнай з пункту гледжання ўмоваў працы і заробку.
Гэта дазваляюць сацыяльныя палажэнні, якія закладзены ў тэндэрах  і  іх рэалізацыя – гэта абавязак уладаў.
7. Горад павінен забяспечваць кватэрамі, даступнымі для найбольшай групы сярэднезаможных жыхарак і жыхароў – памяшканні камунальныя і ў прыватных будынках.
Жыллёвая палітыка павінна гарантаваць сацыяльнае жыллё малазабяспечаным сем’ям, абараняць правы арандатараў, заангажоўваць горад ў фарміраванне даступных арэндных кватэр  і павышэнне якасці існуючага камунальнага рэсурсу. Хопіць манаполіі камерцыйнага будаўніцтва,  кватэр на продаж у крэдыт, што абмяжоўвае магчымасць набыцця жылля для вялікіх групаў насельніцтва.
8. Якасць жыцця гараджанак і гараджан залежыць ад аб’ёму, наяўнасці і ўзроўню дзяржаўных паслуг, якія павінен прадастаўляць горад. Часта не спрыяе гэтаму і іх прыватызацыя або камерцыялізацыя.
Дзяржаўныя паслугі ўключаюць у сябе транспартныя сістэмы і іншыя камунальныя паслугі, адукацыю, ахову здароўя, паслугі па дaглядзе, дабрабыт, масавы спорт і адпачынак, культуру, забавы і інш.
9. Устойлівае развіццё патрабуе аховы навакольнага асяроддзя, асабліва прыроднага, стан якога з’яўляецца важным фактарам, вызначальным ва ўмовах жыцця ў горадзе.
Асноўнымі выклікамі для «гарадской экалогіі» з’яўляюцца шум, забруджванне паветра і вады, эмісійная і марнатраўная энергетыка, транспарт, няправільнае выкарыстанне  рэсурсаў зямлі і вады, выкарыстанне зялёных тэрыторый пад будаўніцтва, змяншэнне дрэў, павелічэнне непадзеленых і непераапрацаваных адходаў.
10. Збалансаваны  транспарт павінен грунтавацца на якаснай сістэме шырокадаступнага грамадскага транспарту, руху пешаходаў і раварыстаў, памяншаючы ролю аўтамабільнага транспарту.
Толькі ўмацаванне сістэмы грамадскога транспарту і інтэграцыі з пешаходным і роварным рухам стварае умовы бесперашкоднага перамяшчэння ў межах гарадоў і гарадскіх метраполій.
11. Хопіць хаосу! Парадак ў прасторы прадугледжвае спраўнае функцыянаванне горада, зводзячы да мінімуму канфлікты інтарэсаў, а клопат пра эстэтычны бок спрыяе яго дабрабыту і прывабнасці.
Прасторавы парадак не ўзнікае ў выніку самастойных адзінкавых інвестыцыйных рашэнняў канкуруючых суб’ектаў бізнесу – наадварот, яны пагаршаюць яго ў вялікіх маштабах. Ён з’яўляецца вынікам комплекснай, абгрунтаванай прасторавай палітыкі – як гарадской, так і дзяржаўнай.
12. Аднаўленне гістарычных і разбураных  гарадскіх тэрыторый – гэта адзін з галоўных выклікаў, перад якім стаяць польскія гарады. Ад іх вырашэння  залежыць развіццё прасторы і падтрыманне свядомасці.
Яно з’яўляецца адкрытым, інтэгрыраваным дзеяннем, якое ажыцяўляецца ў супрацы з мясцовай супольнасцю і ў яе інтарэсах, мае комплексны характар і заключаецца не толькі ў рамонце, але і ўключае ў сябе сацыяльны аспект (акцэнт на будаўніцтве жылля), а таксама экалагічны, эканамічны і урбаністычна-архітэктурны.
13. Культура з’яўляецца асновай і крыніцай гарадскога ладу жыцця.
Місія горада палягае на тым, каб зрабіць культурныя каштоўнасці даступнымі для большсці гараджанак і гараджан, а не толькі элітаў, а таксама ў заангажаванні іх да ўдзелу ў культуры праз ўсеагульную адукацыю. Усеагульны ўдзел у культуры, робіць нашае жыццё лепшым, а горад – прывабным.
14. Субурбанізацыя – стыхійнае павелічэнне  зурбанізаванай зоны далёка па-за межы горада – гэта разбуральны, паталагічны працэс, які варта сістэматычна спыняць.
Субурбанізацыя разбурае вёскі і гарады, парушае прынцыпы ўстойлівага развіцця, супярэчыць ўяўленням „кампактнага горада” і „горада кароткіх шляхоў”. Яна выклікае значныя экалагічныя, эканамічныя і сацыяльныя страты праз надмерную неабходнасць пастаяннага перамяшчэння людзей на доўгія адлегласці, а таксама праз перасылку тавараў, транспартаванне вады, сцёкавых вод, паліва, энергіі, адходаў і інш.
15. Патрэбна доўгатэрміновая дэцэнтралізацыя краіны, асабліва дзяржаўных установаў, якая спрыяе развіццю ўсёй яе тэрыторыі.
Дэцэнтралізацыя заключаецца ў лакалізацыі дзяржаўных устаноў у розных гарадах па-за сталіцай і рэгіянальных установаў па-за абласнымі цэнтрамі. Мае паняцце сацыяльнае, эканамічнае і культурнае.

 

Komentarze są wyłączone.