Sesja nt. INICJATYWY UCHWAŁODAWCZEJ MIESZKAŃCÓW

Koordynacja i prowadzenie:
Tomasz Wierzbicki, Stowarzyszenie Prawo do Miasta, RM Poznań
Paweł Kołacz, Stowarzyszenie Czas Mieszkańców, Toruń (wola udziału)
Michał Bieda, Bytom

Tylko w ok. 1/5 samorządów mieszkańcy mają prawo przedłożenia radzie miasta swojego projektu uchwały (co nie znaczy przyjęcia takiej uchwały). W wielu liczba głosów poparcia pod projektem ma zaporowy charakter i np. sięga od kilku do 10% liczby wyborców. W Poznaniu po kilku próbach z IUM przeprowadzamy zmianę statutu miasta, żeby radykalnie obniżyć z 5000 liczbę wymaganych podpisów poparcia pod obywatelskim projektem uchwały.

W trakcie panelu zbadano umocowanie prawne inicjatywy uchwałodawczej – nie reguluje jej ustawa o samorządzie, tylko statuty poszczególnych jednostek. Z tego względu, tylko prawie połowa miast na prawach powiatu ma dopuszczone takie rozwiązanie, w mniejszych miastach oraz gminach wiejskich wygląda to jeszcze gorzej. Przeanalizowaliśmy na przykładzie kilku polskich miast – m. in. Poznania, Warszawy, Torunia i Częstochowy – jak wygląda w praktyce składanie projektu takiej uchwały. Przyjrzeliśmy się Toruniowi, w którym inicjatywa uchwałodawcza mieszkańców działa od 1991 roku, jednak z kilkudziesięciu projektów, tylko kilkanaście doszło do etapu głosowania w Radzie miasta.

Uczestnicy zwrócili też uwagę na duże progi wymaganych liczb podpisów. Są miasta, gdzie takich podpisów wystarczy 150, w niektórych jest to kilka tysięcy. Absurdalne wymagania są w Bytomiu, gdzie jest to aż 10% mieszkańców. Duża dysproporcja pomiędzy wymaganiami stawianymi takim projektom obywatelskim a łatwością ich odrzucenia czy też możliwości składania projektów przez inne podmioty (np. pojedynczy radny) sprawia, że mieszkańcy rzadko korzystają z tego narzędzia.

Najlepszym rozwiązaniem byłoby zapisanie konieczności stosowania przez gminy i powiaty inicjatywy uchwałodawczej (zapis w Ustawie) wraz z zapisaniem maksymalnej wysokości progu wymaganych podpisów mieszkańców. Zarząd KRM powinien w tej kwestii wystąpić do posłów z prośba o podjęcie stosownych kroków prawnych.

(Oprac. Tomek Wierzbicki)

„Obywatelska inicjatywa uchwałodawcza – prawo i praktyka” (dr Grzegorz Makowski)
„Jak wprowadzić Obywatelską Inicjatywę Uchwałodawczą w swojej miejscowości?” (Mam Prawo Wiedzieć)
Zestawienie danych nt. obywatelskiej inicjatywy uchwałodawczej w polskich miastach (plik .xls)